Adj. inż. W.A. Trembiński "Prostowniki stykowe"
Wydawnictwa Komunikacyjne, wydanie 2, nakład 3000 + 150 egz., Warszawa, 1960 [1]
" Książka omawia prostowniki stykowe stosowane w telekomunikacji oraz ich części zasadnicze: płytki i stosy prostownicze. Podaje definicje pojęć podstawowych, związanych z prostownikami stykowymi, układy prostowników spotykanych w Polsce oraz wytyczne instalowania, uruchamiania i konserwacji.
Książka jest przeznaczona dla monterów i techników urządzeń zasilających telekomunikacji, zajmujących się praktycznie zagadnieniami związanymi z prostownikami stykowymi."
Wstęp (5)
"Prostowniki są jednym z ważniejszych urządzeń energetyki łączności: służą one do zamiany prądu zmiennego na prąd stały. Rozróżniamy następujące rodzajec prostowników:
- mechaniczne (np. wibratorowe lub wahadłowe),
- elektrolityczne,
- lampowe elektronowe (z lampami dwuelektrodowymi o dużej próżni),
- lampowe gazotronowe (z lampami dwu- lub trójelektrodowymi z zawartością gazów szlachetnych),
- lampowe rtęciowe (z lampami dwu- lub wieloelektrodowymi z zawartością par rtęci),
- półprzewodnikowe ("stykowe", "suche", "diody" itp. np. miedziowe, selenowe, germanowe, krzemowe itp.).
W elementach prostowniczych stykowych wykorzystuje się zjawisko jednokierunkowego przewodzenia warstwy styku pomiędzy metalem i półprzewodnikiem.
Zjawisko prostowania polega na tym, że prąd elektryczny przepływający w kierunku od metalu do półprzewodnika napotyka mały opór, płynąc natomiast w kierunku odwrotnym - bardzo znaczny opór. Płytka metalowa stanowi zatem anodę, natomiast półprzewodnik - katodę.
Przykładem prostownika może być detektor galenowy, używany w odbiornikach detektorowych. Metalem jest sprężynująca igiełka, a półprzewodnikiem - galena (siarczek ołowiu).
Elementami prostującymi prąd są płytki miedziowe (coraz mniej używane) lub płytki selenowe (najbardziej rozpowszechnione) oraz diody germanowe lub krzemowe (mają przyszłość ze względu na dużą sprawność i małe wymiary).
Spośród elementów prostujących najbardziej są rozpowszechnione płytki selenowe, które zawdzięczają to następującym zaletom:
a) stosunkowo dużej sprawności niezależnej od obciążenia w szerokich granicach,
b) dużej trwałości (brak części podlegających zużyciu) przy prawidłowej eksploatacji i konserwacji,
c) dużej wytrzymałości mechanicznej na uderzenia i wstrząsy (brak części tłukących się),
d) znacznej przeciążalności chwilowej,
e) prostej konserwacji,
f) zbędności urządzeń pomocniczych przy uruchamianiu (np. żarzenie, zapłon itp.),
g) natychmiastowej gotowości do pracy po włączeniu do sieci,
h) stosunkowo niedużym wymiarom,
i) zdolności do pracy w dostatecznie szerokim zakresie zmian temperatury (praktycznie w temperaturze otoczenia od -80oC do +35oC),
j) łatwości zestawiania w stosy na różne napięcia i prądy,
k) zbędności stosowania wyłączników zwrotnych,
l) całkowicie bezszumnej pracy.
Prostownik stykowy składa się zazwyczaj: z płytek prostowniczych, z transformatora przekształcającego napięcie sieci energetycznej na napięcie odpowiednie dla elementów prostowniczych, z urządzeń pomocniczych (regulacyjnych, zabezpieczających itp.), przyrządów pomiarowych i obudowy...."
- Określenia i oznaczenia (7)
- Płytki prostownicze (9)
2.1. Uwagi ogólne.
2.2. Płytki prostownicze miedziowe.
2.3. Płytki prostownicze selenowe.
2.3.1. Uwagi ogólne.
2.3.2. Ustalenie nazw.
2.3.3. Budowa płytki prostowniczej.
2.3.4. Własności elektryczne płytek.
2.3.5. trwałość płytek selenowych.
2.3.6. Sprawność płytek selenowych.
2.3.7. Temperatura pracy płytek selenowych.
2.3.8. Obciążalność płytek selenowych.
2.3.9. Liczba płytek selenowych.
2.3.10. Spotykane rodzaje płytek selenowych. - Układy stosów prostowniczych (23)
3.1. Uwagi ogólne.
3.2. Układy jednofazowe.
3.2.1. Układ półokresowy.
3.2.2. Układ przeciwsobny pełnookresowy.
3.2.3. Układ mostkowy pełnookresowy.
3.2.4. Układ z podwajaniem napięcia.
3.2.5. Układy ze zwielokrotnieniem napięcia.
3.3. Układy trójfazowe.
3.3.1. Układ półokresowy.
3.3.2. Układ przeciwsobny pełnookresowy.
3.3.3. Układ mostkowy.
3.4. Wybór układu.
3.4.1. Uwagi ogólne.
3.4.2. wybór układu ze względu na moc.
3.4.3. Wybór układu ze względu na sprawność.
3.4.4. Wybór układu za względu na napięcie.
3.4.5. Wybór układu za względu na rodzaj obciążenia.
3.4.6. Wybór układu ze względu na tętnienia.
3.5. Niezbędne napięcia zmienne. - Stosy prostownicze (30)
4.1. Uwagi ogólne.
4.2. Stosy prostownicze z płytek prostowniczych miedziowych.
4.3. Stosy prostownicze z płytek selenowych.
4.3.1. Uwagi ogólne.
4.3.2. Montaż stosów.
4.3.3. Schematy montażowe układów prostowniczych.
4.3.4. Oznaczanie typu stosu prostowniczego.
4.3.5. Stosy z płytek selenowych do celów pomiarowych. - Układy prostowników (41)
5.1. Uwagi ogólne.
5.2. Układy z regulacją ręczną.
5.2.1. Układ z opornikiem w obwodzie prądu wyprostowanego.
5.2.2. Układ z zaczepami w uzwojeniu wtórnym transformatora.
5.2.3. Układ z zaczepami w uzwojeniu pierwotnym transformatora.
5.2.4. Układ z dławikiem ładowania.
5.2.5. Układ z dławikami nasycanymi (transduktorami).
5.3. Układy z regulacją samoczynną.
5.3.1. Układ z dławikiem podmagnesowywanym.
5.3.2. Układ z obwodem rezonansowym.
5.3.3. Układ jednofazowo - trójfazowy.
5.3.4. Układ z transduktorami i regulatorem tocznym.
5.3.5. Układ z transduktorami i regulatorem węglowo - dociskowym.
5.3.6. Układ z transduktorem i wzmacniaczem lampowym.
5.3.7. Układ awostatowy.
5.3.8. Inne układy.
5.4. Zasady pracy prostowników.
5.5. Prostowniki do zasilania bezakumulatorowego - zasilacza. - Prostowniki dla potrzeb łączności spotykane w Polsce (55)
6.1. Uwagi ogólne.
6.2. Prostowniki bez samoczynnej regulacji.
6.2.1. Prostowniki importowane.
6.3. Prostowniki z samoczynną regulacją. - Wytyczne instalowania, uruchamiania i konserwacji prostowników (73)
7.1. Rodzaje wykonania prostowników.
7.2. Miejsce ustawienia (lub zawieszenia).
7.3. Chłodzenie.
7.4. Dopuszczalna temperatura części składowych prostowników.
7.5. Doprowadzenia przewodów i zabezpieczenia.
7.6. Uziemienie obudowy.
7.7. Uruchomienie.
7.8. Wytyczne konserwacji.
